در ساعتهای اخیر، ادعایی مبنی بر نفوذ هکری به اطلاعات مشترکین همراه اول مطرح شد که گمانهزنیها درباره دسترسی به دادههای ۳۰ میلیون مشترک را به همراه داشته است. این موضوع به سرعت به بحران جدی بدل شد، اما سکوت مطلق همراه اول و تلاشهای رسانهای این شرکت برای کنترل خبر، سوالاتی جدی درباره مدیریت بحران و امنیت اطلاعات مشترکین ایجاد کرده است.
ماجرا چیست؟
بر اساس گزارشهای اولیه (به نقل از دیجیاتو)، یک گروه هکری به نام ShadowBits مدعی شده که توانسته به سرورهای همراه اول نفوذ کند و دادههای میلیونها مشترک را استخراج کند. این ادعا واکنشهای گستردهای در فضای مجازی ایجاد کرد، اما همراه اول در مقابل، سیاست سکوت را برگزید. این سکوت به همراه تلاشهای احتمالی برای حذف گزارشهای مرتبط، باعث تشدید نگرانیها شده و افکار عمومی را نسبت به امنیت دادههای شخصی آسیبپذیر مشترکان حساستر کرده است.
فشار بر رسانهها؛ رویکرد همراه اول در برابر بحران
همراه اول به جای اتخاذ سیاست شفافیت و اطلاعرسانی، همچون حذف خبر منتشرشده در وبسایت دیجیاتو و عدم انتشار هیچگونه بیانیه رسمی، سیاست سکوت و کنترل رسانهای را انتخاب کرده است. این کار به جای کاهش نگرانیها، واکنش منفی عمومی را به دنبال داشته است.
حذف سریع خبر دیجیاتو نشاندهنده تلاشهای هدفمند برای کنترل اطلاعات است. این موضوع وقتی رنگ تازهای به خود میگیرد که بدانیم پس از گذشت ساعتهایی از اعلام خبر هک همراه اول، تابهحال هیچ توضیح یا واکنشی رسمی از سوی شرکت، بخشهای امنیتی دولتی یا مراجع مرتبط منتشر نشده است.
اینطور به نظر میرسد که همراه اول انتظار دارد با امید به فروکش کردن موج نگرانیها، از اطلاعرسانی مستقیم خودداری کرده باشد. این سیاستها به جای اطمینانبخشی، باعث افزایش شک و گمان شده است.
شبیهسازی با یک بحران مشابه جهانی؛ حمله سایبری به Vodafone
مدیریت این بحران در همراه اول را میتوان با اتفاق مشابهی در یکی از کشورهای اروپایی مقایسه کرد. در سال 2023، شرکت مخابراتی Vodafone در بریتانیا با حمله سایبری روبهرو شد که اطلاعات میلیونها مشترک افشا شد. اقدامات Vodafone در مقایسه با همراه اول نشاندهنده مدیریت حرفهای بحران و کارآمدی بیشتر در بازیابی اعتماد عمومی بود.
اقدامات Vodafone شامل موارد زیر بود:
اطلاعرسانی سریع و شفاف: شرکت در ساعتهای اولیه وقوع حمله، بیانیه رسمی صادر کرد و درباره ابعاد بحران و پیامدهای احتمالی توضیح داد.
ارتباط مستقیم با مشتریان آسیبدیده: Vodafone به مشترکان آسیبدیده ایمیل یا پیامهای ضروری ارسال کرد و فرصت لازم برای حفاظت از اطلاعات آنان فراهم شد.
همکاری آشکار با نهادهای امنیتی: این شرکت بلافاصله با واحدهای امنیت سایبری بریتانیا وارد همکاری شد.
اجرای برنامههای جبران خسارت و حفاظت از هویت مشترکان: خدمات متنوعی شامل حفاظت آنلاین هویت و نظارت بر اطلاعات شخصی برای مشتریان فراهم شد.
شفافیت و پاسخگویی Vodafone باعث حفظ اعتماد عمومی و کاهش تبعات بحران شد.
اقداماتی که همراه اول تاکنون انجام نداده است
بررسی اقدامات همراه اول نشان میدهد که این شرکت میتوانست با راهکارهایی مؤثرتر از شدت بحران بکاهد. برخی از این راهکارها عبارتاند از:
اطلاعرسانی شفاف و روشن: همراه اول تا کنون گزارشی رسمی یا بیانیهای در مورد ابعاد ادعای مطرحشده ارائه نکرده که این امر منجر به تشدید شایعات شده است.
ارتباط مستقیم با مشترکان آسیبدیده: اطلاعرسانی فعال به مشترکین از طریق پیامک یا ایمیل میتوانست نگرانیهای آنان را کاهش دهد.
همکاری آشکار با مراجع امنیتی: همراه اول تاکنون هیچ نشانهای از برخورد یا همکاری با نهادهای امنیت سایبری ارائه نکرده است.
ارائه برنامههای جبران خسارت: خدمات امنیتی و حفاظتی برای مشترکان میتوانست به بازیابی اعتماد کاربران و کاهش عواقب قانونی احتمالی کمک قابل توجهی کند.
| اقدام شرکت | همراه اول | Vodafone |
| اطلاعرسانی | سکوت | اطلاعرسانی فوری و شفاف |
| تماس با مشترکان | عدم اطلاعرسانی مستقیم | ارسال پیام به مشترکان آسیبدیده |
| همکاری با نهادهای امنیتی | عدم همکاری | همکاری با پلیس سایبری |
| برنامههای جبران خسارت | سکوت | ارائه خدمات حفاظتی به مشترکان |
پیامدهای مدیریت ناکارآمد بحران
سیاست سکوت و حذف خبر از سوی همراه اول تاکنون پیامدهای زیر را به همراه داشته است:
تضعیف اعتماد عمومی: حذف گزارش دیجیاتو باعث تقویت این تصور شده که شرکت واقعیت را پنهان میکند.
افزایش نگرانی مشترکان: عدم اطلاعرسانی، مشترکان را نسبت به پیامدهای احتمالی آسیبپذیرتر کرده است.
انتشار گمانهزنیهای غیررسمی: تلاش برای کنترل رسانهها باعث شده روایتهای غیررسمی در شبکههای اجتماعی گسترش یابد.
این اقدامات، نه تنها بحران ناشی از حمله سایبری را کاهش میدهد، بلکه اعتبار برند را در برابر خطرات آینده حفظ میکند. سکوت و پنهانکاری، هرچند در کوتاهمدت ممکن است موج رسانهای را کنترل کند، در بلندمدت باعث تخریب اعتماد کاربران خواهد شد.
