در گرمای تنشهای ژوئن ۲۰۲۵، هنگامی که شهروند تهرانی برای اطلاع از حال بستگانش شماره میگیرد، یا دانشجویی در شیراز کلاس مجازی خود را دنبال میکند، کمتر کسی میداند شبکههای ارتباطی چه آزمون سهمگینی را پشت سر میگذارند. دادههای رسمی نشان میدهد در اوج بحران، ترافیک صوتی ۴۰ درصد و مصرف دادههای اضطراری ۶۷ درصد افزایش یافت. این گزارش، توانمندیهای فنی همراه اول و ایرانسل را در حفظ ثبات ارتباطات ملی بررسی میکند.
معماری شبکه؛ ستون فقرات ارتباطی
ایرانسل با بهرهگیری از ۲۸٬۰۰۰ سایت LTE و پشتیبانی ۷۸ درصدی پهنای باند بینالمللی، ترافیک بحرانی را بدون افت کیفیت مدیریت کرد. راهاندازی مراکز داده اضطراری در پنج استان مرزی، کلید موفقیت این عملیات بود. از سوی دیگر، همراه اول با فعالسازی ۹۵ درصد ظرفیت ذخیرهشده فیبرنوری، پهنای باند داخلی را ۴۵ درصد افزایش داد. سیستم “مسیریابی هوشمند ترافیک” این اپراتور، ستون فقرات ارتباطی کشور را در طوفان بحران استوار نگاه داشت.
خدمات حیاتی؛ اولویتبندی در بحران
با هماهنگی سازمان تنظیم مقررات، پروتکلهای ویژهای اجرا شد: ۳۰ درصد پهنای باند به تماسهای اورژانسی (۱۱۵، ۱۲۵، ۱۱۰) اختصاص یافت، ظرفیت مراکز تماس اضطراری ۵۰ درصد افزایش پیدا کرد و سرویس رایگان پیامکوتاه هشدار بحران راهاندازی شد. این تمهیدات زمانی معنادارتر میشود که بدانیم در ۷۲ ساعت اوج تنشها، بیش از ۱۲ میلیون پیام هشدار از این طریق توزیع گردید.
چالشهای فنی و راهکارهای بومی
تأمین برق پایدار به چالشی تعیینکننده تبدیل شده بود. استقرار ۴٬۲۰۰ ژنراتور سیار در سایتهای حساس، ضریب دسترسی شبکه را در سطح ۹۹.۲ درصد حفظ کرد. در بخش مدیریت ترافیک، الگوریتمهای “شبکههوشمند” همراه اول، مصرف غیرضروری پهنای باند را ۳۵ درصد کاهش داد. همزمان، سرویس VPN سازمانی رایگان برای ۴۶۰ هزار کسبوکار کوچک فعال شد تا چرخه اقتصاد دیجیتال از حرکت نایستد.
نوآوریهای ارتباطی در کوران طوفان
اپلیکیشن “همراه من” به کبوتر نامهرسان عصر جدید تبدیل شد و دسترسی به ۱۲۸ خدمت بانکی و دولتی را بدون نیاز به مراجعه فیزیکی ممکن ساخت. رایگانسازی ۳۵ پلتفرم آموزشی داخلی، ادامه تحصیل ۴.۷ میلیون دانشآموز و دانشجو را تضمین کرد. شاید جالبترین آمار، گسترش ۱۷ درصدی پوشش روستایی در سه ماهه دوم ۱۴۰۴ باشد؛ اتفاقی که نشان میدهد توسعه ارتباطی حتی در سختترین شرایط متوقف نشده است.
جمعبندی: زیرساختی که خم به ابرو نیاورد
تجربه ژوئن ۲۰۲۵ ثابت کرد شبکههای ارتباطی ایران از تابآوری قابل توجهی برخوردارند. توسعه ظرفیتهای داخلی در مدیریت ترافیک، پشتیبانی انرژی و معماری شبکه، دو اپراتور اصلی را قادر ساخت در سختترین شرایط، خدمات پایه را با کیفیت مطلوب ارائه دهند. وزارت ارتباطات با برنامههای جدید توسعه مراکز داده ملی و افزایش مقاومپذیری شبکه، گامهای بلندمدتی برای استقلال ارتباطی برداشته است؛ مسیری که ثبات دیجیتال کشور را در طوفانهای احتمالی آینده تضمین خواهد کرد.
منابع:
- گزارش عملکرد فصلی سازمان تنظیم مقررات
- دادههای میدانی مرکز پژوهشهای ارتباطی
- آمار رسمی اپراتورهای همراه
