گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا درباره تحریم‌های سازمان ملل و وضعیت برنامه هسته‌ای ایران
بازاعمال تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در سال ۲۰۲۵، محدودیت‌های دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به برخی تأسیسات هسته‌ای و ابهام درباره روند مذاکرات دیپلماتیک، از جمله موضوعاتی است که در گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران بررسی شده است.
وب‌سایت آمریکایی لگس۱ در گزارشی که روز ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۲ مهر ۱۴۰۵) منتشر کرد، به گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا (CRS) با عنوان «برنامه هسته‌ای ایران و بازاعمال تحریم‌های سازمان ملل در سال ۲۰۲۵» پرداخت. این گزارش به پیامدهای بازگشت تحریم‌ها، وضعیت نظارت بین‌المللی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران و موضوعات مرتبط با سیاست آمریکا در قبال تهران می‌پردازد.
بازگشت تحریم‌ها در سپتامبر ۲۰۲۵
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا، فرانسه، آلمان و بریتانیا در ۲۸ اوت ۲۰۲۵ (۶ شهریور ۱۴۰۴) سازوکار بازگشت تحریم‌ها، موسوم به «اسنپ‌بک»، را در چارچوب توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ فعال کردند. پس از آنکه شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه‌ای برای ادامه لغو تحریم‌ها تصویب نکرد، تحریم‌های سازمان ملل در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ (۵ مهر ۱۴۰۴) دوباره برقرار شد.
این محدودیت‌ها حوزه‌هایی از جمله انتقال تسلیحات، فناوری موشکی و تجارت مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای را دربر می‌گیرد. بر اساس گزارش یادشده، بازگشت تحریم‌ها همچنین موجب تداوم بررسی پرونده هسته‌ای ایران در شورای امنیت شد؛ روندی که طبق ترتیبات پیشین قرار بود در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۶ مهر ۱۴۰۴) خاتمه یابد.
با این حال، اعتبار حقوقی فعال‌سازی این سازوکار از سوی کشورهای اروپایی مورد اختلاف بوده است. ایران، روسیه و چین با اقدام سه کشور اروپایی مخالفت کرده‌اند و استدلال کرده‌اند که این کشورها به تعهدات خود عمل نکرده و الزامات مربوط به روند حل اختلافات را به‌طور کامل طی نکرده‌اند.
ابهام در ارزیابی وضعیت تأسیسات هسته‌ای
بخش دیگری از گزارش به وضعیت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران اختصاص دارد.
طبق گزارش لگس۱، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد و تیر ۱۴۰۴)، دسترسی بازرسان آژانس به برخی مراکز آسیب‌دیده با محدودیت مواجه شد. این وضعیت، ارزیابی مستقل میزان خسارت واردشده به تأسیسات و وضعیت ظرفیت غنی‌سازی ایران را دشوار کرده است.
گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا همچنین به تفاهم‌نامه‌ای میان تهران و واشنگتن در ژوئن ۲۰۲۵ اشاره می‌کند که موضوع مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران و تحریم‌های آمریکا و سازمان ملل را دربر می‌گرفت. به نوشته لگس۱، در این تفاهم‌نامه ترتیبات مشخصی برای بازرسی‌های بین‌المللی در آینده تعیین نشده بود.
محورهای مورد توجه در سیاست آمریکا
بر اساس ارزیابی مطرح‌شده در گزارش، اجرای تحریم‌ها، وضعیت نظارت بین‌المللی و نحوه پیگیری مذاکرات با ایران از موضوعاتی است که می‌تواند در بررسی‌های کنگره آمریکا قرار گیرد.
این مسائل همچنین با اختلاف دیدگاه‌ها درباره اعتبار حقوقی سازوکار بازگشت تحریم‌ها و اختیارات شورای امنیت سازمان ملل ارتباط دارد. با این حال، گزارش منتشرشده به‌خودی‌خود به معنای اتخاذ تصمیم تازه‌ای از سوی کنگره یا دولت آمریکا درباره سیاست هسته‌ای ایران نیست.
در مجموع، گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا به سه موضوع اصلی می‌پردازد: وضعیت تحریم‌های سازمان ملل پس از سپتامبر ۲۰۲۵، محدودیت‌های موجود در زمینه نظارت بر تأسیسات هسته‌ای ایران و چالش‌های دیپلماتیک و حقوقی مرتبط با پرونده هسته‌ای.
منبع: وب‌سایت لگس۱، گزارش منتشرشده در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، با استناد به گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا.
