الیزابت برت براونینگ: عشقی که نباید دلیلی جز عشق داشته باشد

«اگر قرار است دوستم بداری، بگذار تنها به خاطر عشق باشد.» این جمله از مشهورترین ابیات الیزابت برت براونینگ، شاعر نامدار انگلیسی، است؛ شاعری که زندگی شخصی‌اش با بیماری، فقدان و محدودیت گره خورده بود و بعدها عشق را به یکی از مهم‌ترین مضامین آثارش تبدیل کرد.

الیزابت برت براونینگ در سال ۱۸۰۶ در انگلستان متولد شد و از کودکی استعداد زیادی در ادبیات نشان داد. او نخستین مجموعه شعر خود را در نوجوانی نوشت، اما از ۱۵سالگی با بیماری مرموزی دست‌وپنجه نرم کرد که تا سال‌ها ادامه داشت.

پس از مرگ برادرش در سال ۱۸۴۰، براونینگ مدتی طولانی خود را در اتاقی از خانه خانوادگی در لندن منزوی کرد. با این حال، در همین دوره به نوشتن ادامه داد و انتشار مجموعه «اشعار» در سال ۱۸۴۴ باعث شد توجه شاعر جوانی به نام رابرت براونینگ به او جلب شود. این آشنایی با نامه‌نگاری‌های فراوان ادامه یافت و سرانجام این دو شاعر مخفیانه ازدواج کردند و به ایتالیا رفتند؛ تصمیمی که باعث شد پدر الیزابت او را از ارث محروم کند.

عشق، بدون دلیل و شرط

این تجربه شخصی در شعرهای عاشقانه براونینگ نیز بازتاب پیدا کرد. در غزل چهاردهم از مجموعه «غزل‌هایی از پرتغالی» می‌خوانیم:

«اگر قرار است دوستم بداری، بگذار تنها به خاطر عشق باشد.»

براونینگ در این شعر استدلال می‌کند عشقی که بر ویژگی‌ها و دلایل مشخصی بنا شده باشد، ممکن است با تغییر همان ویژگی‌ها از بین برود. زیبایی، هوش، رفتار یا حتی ویژگی‌های شخصیتی افراد در طول زمان تغییر می‌کنند؛ اما عشقی که صرفاً به دلیل «عشق» شکل گرفته باشد، وابسته به چنین عواملی نیست.

از نگاه شاعر، چنین عشقی نه چیزی است که بتوان با رفتار خاصی به دست آورد و نه چیزی که با تغییر شرایط الزاماً از دست برود. به همین دلیل، شعر او عشق را احساسی می‌بیند که فراتر از انتظار، منفعت یا ویژگی‌های ظاهری معشوق قرار می‌گیرد.

الیزابت برت براونینگ در آثارش بارها به عشق، ایمان و تجربه‌های عمیق انسانی پرداخت. از دیگر سطرهای مشهور او می‌توان به این عبارت اشاره کرد: «چگونه دوستت دارم؟ بگذار راه‌هایش را بشمارم.»

در نهایت، پیام این غزل ساده اما عمیق است: اگر عشق تنها به خاطر ویژگی‌هایی باشد که ممکن است روزی تغییر کنند، خودِ عشق نیز در معرض تغییر قرار می‌گیرد؛ اما عشقی که برای «خود عشق» شکل گرفته باشد، معنایی مستقل از این دلایل پیدا می‌کند.

منبع: The List