حالت ناشناس مرورگرها چقدر از حریم خصوصی کاربران محافظت می‌کند؟
پرونده قضایی گوگل در آمریکا بار دیگر نشان داده است که حالت ناشناس مرورگرها، برخلاف تصور بسیاری از کاربران، به معنای گشت‌وگذار کاملاً خصوصی در اینترنت نیست و نمی‌تواند مانع ردیابی فعالیت‌های آنلاین از سوی وب‌سایت‌ها، ارائه‌دهندگان اینترنت و شرکت‌های تبلیغاتی شود.
برای صدها میلیون کاربر اینترنت در سراسر جهان، باز کردن پنجره «ناشناس» یا Incognito Mode راهی برای پنهان ماندن فعالیت‌های آنلاین به شمار می‌رود. با این حال، این قابلیت عمدتاً اطلاعات مرور را از روی دستگاه شخصی کاربر حذف می‌کند و لزوماً مانع مشاهده یا ثبت فعالیت‌های او در فضای اینترنت نمی‌شود.
بر اساس گزارشی از شبکه خبری i24NEWS، حالت ناشناس معمولاً پس از بسته شدن پنجره، سابقه مرور و کوکی‌های ذخیره‌شده در همان نشست را از دستگاه پاک می‌کند؛ اما در زمان استفاده، وب‌سایت‌های بازدیدشده، ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت و مدیران شبکه‌های سازمانی همچنان ممکن است به اطلاعات مربوط به فعالیت کاربر دسترسی داشته باشند.
پرونده قضایی گوگل چه چیزی را آشکار کرد؟
موضوع محدودیت‌های حالت ناشناس در پرونده‌ای قضایی در آمریکا با عنوان «براون علیه گوگل» (Brown v. Google) مطرح شد. در این پرونده، گوگل به گمراه کردن کاربران درباره سطح حفاظت از حریم خصوصی در حالت ناشناس متهم شده بود.
این پرونده با توافق طرفین پایان یافت. طبق گزارش i24NEWS، گوگل متعهد شد میلیاردها رکورد داده جمع‌آوری‌شده از فعالیت کاربران در حالت ناشناس را حذف کند، تنظیمات مربوط به کوکی‌های شخص ثالث را تغییر دهد و توضیحات ارائه‌شده به کاربران درباره عملکرد این قابلیت را به‌روزرسانی کند.
همچنین، اسناد داخلی مطرح‌شده در جریان رسیدگی قضایی نشان می‌دادند که برخی مدیران گوگل از فاصله میان برداشت عمومی کاربران از حالت ناشناس و قابلیت‌های فنی واقعی آن آگاه بوده‌اند.
بر اساس این گزارش، در مکاتبه‌ای در سال ۲۰۱۹، مدیر ارشد بازاریابی گوگل به ساندار پیچای، مدیرعامل شرکت، هشدار داده بود که این قابلیت باید واقعاً خصوصی باشد؛ زیرا استفاده از واژه «خصوصی» می‌تواند در ذهن کاربران تصوری فراتر از توانایی واقعی ابزار ایجاد کند.
اثر انگشت دیجیتال؛ روشی برای شناسایی بدون کوکی
یکی از دلایل اصلی ناکافی بودن حذف کوکی‌ها برای جلوگیری از ردیابی، استفاده از فناوری‌هایی است که به «اثر انگشت مرورگر» (Browser Fingerprinting) معروف‌اند.
در این روش، وب‌سایت می‌تواند با ترکیب مجموعه‌ای از اطلاعات فنی دستگاه، مانند وضوح صفحه‌نمایش، نوع سیستم‌عامل، منطقه زمانی، فونت‌های نصب‌شده و مشخصات پردازنده گرافیکی، الگوی نسبتاً متمایزی از دستگاه ایجاد کند.
به این ترتیب، حتی اگر کوکی‌ها حذف شده باشند، ترکیب این مشخصات ممکن است به شناسایی مجدد دستگاه یا تشخیص بازگشت کاربر به یک وب‌سایت کمک کند. البته میزان منحصربه‌فرد بودن این اطلاعات به شرایط فنی و جمعیت کاربران بستگی دارد و یکسان نیست.
یکی دیگر از روش‌های مرتبط، «اثر انگشت‌گیری از بوم» (Canvas Fingerprinting) است. در این فناوری، مرورگر از توان پردازش گرافیکی دستگاه برای تولید خروجی تصویری مشخصی استفاده می‌کند. تفاوت‌های ظریف میان دستگاه‌ها و محیط‌های نرم‌افزاری می‌تواند به شناسایی یا تمایز آن‌ها کمک کند؛ بدون آنکه این فرایند الزاماً به کوکی متکی باشد.
ابزارهای تحلیل وب چگونه اطلاعات جمع‌آوری می‌کنند؟
ابزارهای تحلیل ترافیک وب، از جمله گوگل آنالیتیکس، می‌توانند اطلاعاتی درباره مراجعه کاربران به وب‌سایت‌ها و نحوه تعامل آن‌ها با صفحات جمع‌آوری کنند. بسته به تنظیمات وب‌سایت، نوع داده‌های ثبت‌شده و سازوکارهای فنی به‌کاررفته، این اطلاعات ممکن است با داده‌های دیگری مانند نشانی IP یا مشخصات فنی دستگاه ترکیب شوند.
در نتیجه، باز کردن یک صفحه در حالت ناشناس به‌خودی‌خود تضمین نمی‌کند که فعالیت کاربر از دید سامانه‌های تحلیل داده یا تبلیغات پنهان بماند. میزان ردیابی به تنظیمات مرورگر، ابزارهای نصب‌شده، سیاست‌های وب‌سایت و فناوری‌های مورد استفاده بستگی دارد.
حالت ناشناس دقیقاً چه کاربردی دارد؟
کارشناسان امنیت اطلاعات تأکید می‌کنند که کاربرد اصلی این قابلیت، محدود کردن ردپای محلی فعالیت‌های مرور است؛ برای مثال، جلوگیری از باقی ماندن سابقه صفحات بازدیدشده پس از پایان نشست، به‌ویژه زمانی که چند نفر از یک دستگاه مشترک استفاده می‌کنند.
با این حال، حالت ناشناس به‌تنهایی نمی‌تواند فعالیت آنلاین را از ارائه‌دهنده اینترنت، مدیر شبکه محل کار یا وب‌سایت‌هایی که کاربر بازدید می‌کند پنهان کند. همچنین، اگر کاربر وارد حساب کاربری خود شود، اطلاعات مرتبط با آن حساب ممکن است همچنان برای سرویس مربوطه قابل شناسایی باشد.
بنابراین، این قابلیت را نباید با ابزارهایی که برای کاهش ردیابی طراحی شده‌اند یا با فناوری‌هایی که ترافیک اینترنت را رمزگذاری می‌کنند، یکسان دانست. هرکدام از این ابزارها کارکرد و محدودیت‌های متفاوتی دارند.
حریم خصوصی در برابر مدل اقتصادی تبلیغات
جمع‌آوری داده‌های کاربران همچنان یکی از بخش‌های مهم اقتصاد تبلیغات دیجیتال است. بسیاری از سرویس‌های اینترنتی از اطلاعات مربوط به رفتار کاربران برای تحلیل مخاطبان، شخصی‌سازی محتوا یا هدف‌گیری تبلیغات استفاده می‌کنند.
با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که تمام سرویس‌های رایگان الزاماً اطلاعات کاربران را می‌فروشند؛ شیوه کسب درآمد و سیاست‌های داده در شرکت‌های مختلف متفاوت است. مسئله اصلی آن است که کاربران باید بدانند چه اطلاعاتی جمع‌آوری می‌شود، این اطلاعات چگونه استفاده می‌شود و چه گزینه‌هایی برای محدود کردن آن در اختیار دارند.
جمع‌بندی: حالت ناشناس مرورگر ابزاری برای کاهش آثار محلی فعالیت‌های اینترنتی است، نه تضمینی برای ناشناس ماندن در فضای آنلاین. کاربرانی که به حفاظت جدی‌تری از حریم خصوصی نیاز دارند، باید علاوه بر این قابلیت، تنظیمات حریم خصوصی مرورگر، مجوزهای وب‌سایت‌ها، سیاست‌های رهگیری و ابزارهای مسدودکننده ردیاب را نیز بررسی کنند.
منبع: گزارش i24NEWS درباره محدودیت‌های حالت ناشناس مرورگر
یادداشت تحریریه: این گزارش بر اساس متن ارائه‌شده از i24NEWS بازنویسی شده است. جزئیات حقوقی پرونده و تعهدات گوگل پیش از انتشار نهایی بهتر است با اسناد رسمی دادگاه و اطلاعیه‌های شرکت تطبیق داده شود.
