هشدار ایران درباره گسترش دامنه جنگ؛ زیرساخت‌های نفتی و مراکز هوش مصنوعی منطقه در تیررس حملات احتمالی
مقام‌های امنیتی ایران هشدار داده‌اند که در صورت ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل، زیرساخت‌های نفتی، کابل‌های زیردریایی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی در کشورهای منطقه نیز ممکن است هدف قرار گیرند. هم‌زمان، گزارش‌ها از افزایش تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل و تلاش میانجی‌ها برای جلوگیری از وقوع دور تازه‌ای از جنگ حکایت دارد.
روزنامه گاردین در گزارشی به قلم پاتریک وینتور، دبیر دیپلماتیک این رسانه، نوشت محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرده است که در صورت حمله مجدد آمریکا و اسرائیل، ایران زیرساخت‌های نفتی و فناوری را در شماری از کشورهای منطقه خلیج فارس هدف قرار خواهد داد.
بر اساس این گزارش، دامنه اهداف احتمالی می‌تواند تا هفت کشور منطقه را دربر بگیرد و علاوه بر تأسیسات نفتی، کابل‌های ارتباطی زیردریایی، مراکز داده و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را نیز شامل شود.
مهدی محمدی، مشاور محمدباقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکره‌کننده ایران در مذاکرات با آمریکا، نیز مدعی شده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در اصل با انجام حمله‌ای جدید موافقت کرده‌اند؛ هرچند به گفته او، موفقیت چنین عملیاتی تضمین‌شده نیست.
محمدی با اشاره به ارزیابی تهران از احتمال وقوع دور تازه درگیری‌ها گفت: «ما درگیری بعدی را تهدیدی وجودی می‌دانیم. جنگ سوم در دو سال، تهدیدی علیه موجودیت است. راهبرد ما، هیچ خط قرمزی نداشتن است.»
او همچنین تأکید کرد که ایران در صورت وقوع جنگ جدید، دامنه زمانی و جغرافیایی درگیری را گسترش خواهد داد؛ به‌گونه‌ای که جنگ طولانی‌تر از پیش‌بینی دشمن ادامه یابد و به مناطق بیشتری کشیده شود.
هشدار درباره گسترش جنگ به زیرساخت‌های اقتصادی
رسانه‌های ایرانی به نقل از محسن رضایی گزارش داده‌اند که در صورت آغاز مجدد جنگ، کابل‌های ارتباطی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی نیز ممکن است در فهرست اهداف قرار گیرند.
رضایی در این زمینه بر پیوند میان حملات نظامی و زیرساخت‌های اقتصادی تأکید کرده و گفته است: «نمی‌توان پذیرفت که شریان‌های اقتصادی ایران هدف حمله قرار بگیرند، اما ساختار اقتصادی‌ای که امکان انجام این حملات را فراهم می‌کند، مصون از تعرض باقی بماند.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که بر اساس گزارش‌های اخیر رسانه‌های آمریکایی، مشاوران نظامی این کشور فهرستی از اهداف احتمالی برای حمله مشترک جدید با اسرائیل تهیه کرده‌اند. گفته می‌شود اجرای این طرح ممکن است به پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر موکول شود.
طبق این گزارش‌ها، پایگاه‌ها و تأسیسات موشکی، مراکز نفتی و زیرساخت‌های هسته‌ای ایران از جمله اهداف احتمالی عملیات جدید خواهند بود.
با این حال، تا زمان انتشار گزارش گاردین، جزئیات این طرح و تصمیم نهایی واشنگتن برای آغاز عملیات تازه به‌طور مستقل تأیید نشده بود.
افزایش تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل
تحرکات نظامی دو طرف در حالی افزایش یافته که مذاکرات دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ به بن‌بست رسیده است.
گاردین گزارش داده است که رزمایش‌ها و تمرین‌های مشترک آمریکا و اسرائیل، از جمله پروازهای تمرینی بر فراز عراق، ادامه داشته است.
بر اساس گزارش وب‌سایت آمریکایی آکسیوس، ده‌ها فروند هواپیمای اسرائیلی نیز در اوایل هفته جاری در نزدیکی مرزهای ایران پرواز کرده‌اند.
همچنین، آتش‌سوزی گسترده در یک کارخانه بزرگ تولید آلومینیوم در اراک، نگرانی‌هایی را درباره احتمال ادامه عملیات خرابکارانه در داخل ایران ایجاد کرده است؛ هرچند علت این حادثه و ارتباط احتمالی آن با اقدامات خرابکارانه در گزارش مورد اشاره به‌طور قطعی اثبات نشده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز روز دوشنبه در اسرائیل با نتانیاهو دیدار کرد. به نوشته گاردین، زمان‌بندی و اهداف احتمالی حمله مشترک از محورهای این دیدار بوده است.
این روزنامه همچنین به نقل از گزارش‌های منتشرشده نوشت که نتانیاهو ترجیح می‌دهد ایران آغازگر حمله بعدی باشد.
از سوی دیگر، آمریکا قصد دارد تا اوایل نوامبر حضور نظامی خود در منطقه را تقویت کند. بر اساس گزارش گاردین، استقرار سه ناو هواپیمابر، هزاران نیروی تفنگدار دریایی، جنگنده‌ها و نیروهای عملیات ویژه از جمله برنامه‌های مطرح‌شده در این زمینه است.
هشدار درباره پیامدهای منطقه‌ای جنگ
رضا نصری، حقوقدان بین‌المللی نزدیک به وزارت امور خارجه ایران، هشدار داده است که دور سوم جنگ به مرزهای ایران محدود نخواهد ماند و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای کل منطقه داشته باشد.
به گفته او، در صورت گسترش جنگ، شبکه‌های برق، تأسیسات آب‌شیرین‌کن، پالایشگاه‌ها و بنادر در نقاط مختلف منطقه ممکن است هدف قرار گیرند؛ وضعیتی که می‌تواند میلیون‌ها نفر را با اختلال در دسترسی به آب و برق مواجه کند و موج تازه‌ای از آوارگی را به دنبال داشته باشد.
نصری همچنین بسته‌شدن کامل تنگه هرمز، جهش قیمت نفت و ورود اقتصاد جهانی به رکود را از پیامدهای احتمالی تشدید درگیری‌ها دانسته است.
او معتقد است جنگ فرسایشی طولانی‌مدت می‌تواند اقتصاد اسرائیل را که پیش‌تر نیز از بسیج نیروها و حملات موشکی آسیب دیده است، با فشار بیشتری مواجه کند و دولت ترامپ را درگیر بحرانی گسترده کند.
این اظهارات، ارزیابی و پیش‌بینی این مقام حقوقی است و به معنای قطعی‌بودن وقوع چنین پیامدهایی نیست.
ادعای سپاه درباره حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز
در همین حال، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز چهارشنبه مدعی شد که هم‌زمان چهار کشتی تجاری را که قصد عبور از تنگه هرمز داشتند، هدف قرار داده است.
بر اساس این ادعا، کشتی‌های یادشده در حال انتقال نفت از یک شناور به شناور دیگر بودند.
سپاه همچنین اعلام کرد سه کشتی دیگر پس از برخورد با مین در این آبراه آسیب دیده‌اند.
گاردین تأکید کرده است که آمار اعلام‌شده درباره کشتی‌های هدف قرارگرفته به‌طور مستقل تأیید نشده است.
با وجود این، افزایش تنش‌ها و نگرانی‌ها درباره امنیت عبور نفتکش‌ها بر بازار جهانی انرژی تأثیر گذاشته است. قیمت نفت برنت در زمان انتشار گزارش به حدود ۱۱۳ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسیده بود؛ افزایشی که گزارش‌های مربوط به احتمال حمله مشترک جدید آمریکا و اسرائیل به ایران نیز در آن نقش داشته‌اند.
تلاش دیپلماتیک برای جلوگیری از جنگ جدید
هم‌زمان با افزایش تهدیدهای نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش بحران ادامه دارد.
وزیران امور خارجه سه کشور اروپایی به همراه نمایندگان ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر قرار است در استانبول گرد هم آیند تا درباره رویکردی هماهنگ در قبال بحران‌های مرتبط با ایران، یمن و فلسطین گفت‌وگو کنند.
در همین چارچوب، میانجی‌های ایرانی و پاکستانی نیز بار دیگر گزینه‌های مختلف برای برقراری آتش‌بس را بررسی کرده‌اند.
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در ازای پایان‌دادن به محاصره تنگه هرمز، فراهم‌شدن امکان بازدید بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده ایران و انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران به کشور ثالث بوده است.
بر اساس گزارش گاردین، ایران پیشنهاد داده است که در صورت تحقق پیش‌شرط‌های مورد نظرش، از جمله رفع تحریم‌های آمریکا، محاصره تنگه هرمز را ظرف هفت روز پایان دهد و مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای را آغاز کند.
با این حال، اختلافات بر سر شرایط توافق و نبود پیشرفت تعیین‌کننده در مذاکرات، همچنان چشم‌انداز دستیابی به توافق را مبهم نگه داشته است.
جمع‌بندی
مجموع تحولات اخیر نشان می‌دهد که هم‌زمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل، تهران نیز از احتمال گسترش دامنه پاسخ خود در صورت حمله مجدد سخن می‌گوید.
هشدار درباره هدف قرارگرفتن زیرساخت‌های نفتی، انرژی و فناوری در منطقه، در کنار تنش‌های فزاینده در تنگه هرمز، می‌تواند نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی و ارتباطات منطقه‌ای را افزایش دهد.
با این حال، وقوع دور تازه جنگ هنوز قطعی نیست و مسیر تحولات به تصمیم‌های نظامی و سیاسی طرف‌ها، وضعیت مذاکرات و تلاش‌های میانجی‌گران منطقه‌ای بستگی خواهد داشت.
