MTN در سایه جنگ خاورمیانه؛ چگونه غول مخابراتی آفریقا از بحران عبور کرد؟
در حالی که تنشهای نظامی میان ایران، اسرائیل و آمریکا طی هفتههای اخیر بازارهای جهانی را با موجی از نگرانی مواجه کرده، گروه مخابراتی MTN اعلام کرده است که توانسته سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ را با عملکردی فراتر از پیشبینی تحلیلگران پشت سر بگذارد؛ اتفاقی که توجه رسانههای اقتصادی جهان را به خود جلب کرده است.
به گزارش رویترز و بلومبرگ، این اپراتور بزرگ آفریقایی با وجود اختلال در مسیرهای کشتیرانی تنگه هرمز، افزایش قیمت انرژی و نوسانات ارزی، نهتنها افت محسوسی را تجربه نکرده، بلکه در برخی بازارهای کلیدی خود رشد درآمد و افزایش تقاضا برای خدمات دیجیتال را نیز ثبت کرده است.
رالف موپیتا، مدیرعامل MTN، در حاشیه اجلاس «۳i Africa» در غنا گفت:
«ما نمیتوانیم خود را از تبعات جنگ خاورمیانه جدا کنیم، اما تنوع جغرافیایی فعالیت در ۱۹ کشور آفریقایی باعث شده ریسکها توزیع شود. بازار نیجریه همچنان موتور اصلی رشد ماست و تقاضا برای خدمات دیجیتال در این کشور رکورد زده است.»
رشد سهام برخلاف روند بازار
بر اساس گزارش رسانه Business Day آفریقای جنوبی، سهام MTN در بورس ژوهانسبورگ طی ماه آوریل بیش از ۷ درصد رشد کرد؛ در حالی که شاخص کل بورس این کشور در همین بازه حدود ۲.۳ درصد کاهش یافت.
تحلیلگران معتقدند عملکرد قوی MTN در بازارهایی مانند نیجریه و غنا، که وابستگی مستقیم کمتری به بحران تنگه هرمز دارند، عامل اصلی این رشد بوده است. در مقابل، بسیاری از شرکتهای منطقهای تحت فشار افزایش هزینه سوخت و نگرانیهای تورمی قرار گرفتهاند.
جنگ چگونه بر صنعت مخابرات اثر میگذارد؟
تحلیل منتشرشده در هفتهنامه TechCentral به نقل از کارشناسان SNS Telecom & IT نشان میدهد که جنگ خاورمیانه از چهار مسیر اصلی بر صنعت مخابرات آفریقا تأثیر گذاشته است:
- افزایش هزینه سوخت ژنراتورهای دکلهای مخابراتی؛
- نوسانات ارزی و رشد هزینه واردات تجهیزات؛
- اختلال در زنجیره تأمین تجهیزات ارتباطی؛
- کاهش تمایل سرمایهگذاران به بازارهای نوظهور.
گزارش فایننشال تایمز نیز حاکی است MTN برای کاهش ریسکهای لجستیکی، مسیر حمل تجهیزات خود را از تنگه هرمز به دماغه امید نیک تغییر داده؛ اقدامی که اگرچه زمان حمل را تا دو هفته افزایش داده، اما مانع توقف پروژههای توسعه شبکه شده است.
«موبایلمانی»؛ برگ برنده MTN در بحران
یکی از مهمترین محورهای رشد MTN در ماههای اخیر، توسعه خدمات مالی دیجیتال بوده است. این شرکت اعلام کرده تا سال ۲۰۲۷ خدمات وامدهی خرد، بانکداری دیجیتال و برخی خدمات رمزارزی تحت نظارت را در بیش از ۱۰ کشور آفریقایی گسترش خواهد داد.
موپیتا در اجلاس آکرا تأکید کرد:
«در دوره بیثباتیهای منطقهای، مردم بیش از هر زمان دیگری به خدمات مالی امن و در دسترس نیاز دارند. رشد پلتفرم موبایلمانی نشان میدهد بحران میتواند به فرصتی برای تحول دیجیتال تبدیل شود.»
بر اساس گزارش رویترز، حجم تراکنشهای پلتفرم MoMo در سهماهه نخست ۲۰۲۶ بیش از ۴۲ درصد رشد داشته و ارزش مبادلات آن از مرز ۸ میلیارد دلار عبور کرده است.
فشار نهادهای نظارتی و جبران خسارت مشترکان
در نیجریه، پس از افت کیفیت شبکه در ماه مارس، کمیسیون ارتباطات این کشور به اپراتورهای MTN و Airtel دستور داد برای جبران خسارت، به کاربران آسیبدیده اعتبار رایگان اختصاص دهند.
طبق گزارش Daily Post Nigeria، MTN در کمتر از ۴۸ ساعت بیش از ۱.۲ میلیارد نایرا اعتبار رایگان میان حدود دو میلیون مشترک توزیع کرد؛ اقدامی که بازتاب مثبتی در رسانههای محلی داشت.
در اوگاندا نیز قطعی اینترنت در جریان انتخابات ژانویه ۲۰۲۶، حدود ۴۶ میلیون دلار از سود فصلی MTN Uganda کاست، اما تعداد مشترکان فعال این شرکت همچنان روندی صعودی داشته است.
تقویت برند با پروژههای اجتماعی
همزمان با بحرانهای ژئوپلیتیک، MTN تلاش کرده حضور اجتماعی خود را نیز پررنگتر کند. از حمایت از روزنامهنگاری در کامرون گرفته تا راهاندازی پلتفرمهای اشتغال دیجیتال در آفریقای جنوبی، این شرکت پروژههای متعددی را در کشورهای مختلف اجرا کرده است.
گزارشهای داخلی MTN نشان میدهد این اقدامات باعث افزایش محبوبیت برند در بازارهای هدف شده و به حفظ اعتماد کاربران کمک کرده است.
آینده MTN در سایه تداوم بحران
مؤسسه S&P Global در تحلیلی که اکونومیست به آن اشاره کرده، پیشبینی کرده است MTN به دلیل نقدینگی مناسب و توسعه خدمات مالی دیجیتال، نسبت به بسیاری از رقبای خود تابآوری بیشتری در برابر بحران خاورمیانه داشته باشد.
با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند ادامه بسته بودن تنگه هرمز یا تشدید تحریمهای نفتی میتواند حاشیه سود این شرکت را در ماههای آینده کاهش دهد.
سلیمان صدیقی، تحلیلگر مؤسسه Africa Insight، در گفتوگو با بیبیسی گفته است:
«MTN دیگر فقط یک اپراتور تلفن همراه نیست؛ این شرکت همزمان یک بانک دیجیتال و بخشی از زنجیره لجستیک منطقه محسوب میشود. همین چندوجهی بودن، مهمترین عامل مقاومت آن در برابر شوکهای خارجی است.»
در شرایطی که تبعات جنگ خاورمیانه بهتدریج به بازارهای آفریقا نیز رسیده، عملکرد MTN نشان میدهد شرکتهای فناوری و مخابراتی، در صورت برخورداری از تنوع جغرافیایی و سرمایهگذاری در خدمات دیجیتال، میتوانند حتی در دورههای بحران نیز مسیر رشد خود را حفظ کنند.
