افت بیسابقه نمرات تحصیلی در کشورهای توسعهیافته؛ نقش پررنگ خانوادهها و هوش مصنوعی
بر اساس جدیدترین نتایج آزمون بینالمللی «پیسا» (PISA) که روز سهشنبه منتشر شد، میانگین نمرات ریاضی، خواندن و علوم در میان کشورهای با اقتصاد پیشرفته به پایینترین سطح تاریخ این آزمون رسیده است. این آزمون که هر سه سال یکبار از دانشآموزان ۱۵ ساله در سراسر جهان گرفته میشود، امسال شامل بیش از ۷۶۰ هزار نوجوان در دهها کشور بود.
نتایج نشان میدهد که نمرات ریاضی و خواندن در ایالات متحده نیز به پایینترین سطح از اوایل دهه ۲۰۰۰ کاهش یافته است. با این حال، کشورهای چین، سنگاپور، تایوان، ژاپن و کره جنوبی بالاترین نمرات را کسب کردند و استونی، بریتانیا و نیوزیلند نیز عملکرد خوبی داشتند.
علت اصلی افت: کاهش حمایت خانوادهها از تحصیل
بر اساس نظرسنجی همراه با آزمون، عامل کلیدی در این افت گسترده، کاهش چشمگیر توجه و حمایت خانوادهها از تحصیل فرزندانشان است. تقریباً در همه کشورها، میزان گفتوگوی والدین با فرزندان درباره مدرسه و درسیها کاهش یافته است. آندریاس شلایشر، مدیر آموزش و مهارتهای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) که برگزارکننده آزمون پیسا است، میگوید: «والدین خود را بیشتر مشتری مدرسه میبینند تا کسی که به آموزش فرزندش علاقه شخصی دارد.»
دانشآموزانی که حداقل هفتهای یکبار یکی از اعضای خانواده درباره فعالیتهای روزانه مدرسه از آنها سؤال میکند، به طور متوسط ۳۵ نمره بالاتر در آزمون علوم کسب کردهاند که معادل بیش از یک سال و نیم آموزش بیشتر است.
حواسپرتی دیجیتال و تأثیر هوش مصنوعی
بیش از یکچهارم دانشآموزان در کشورهای پردرآمد از حواسپرتی ناشی از دستگاههای دیجیتال در کلاس شکایت داشتند. در کشورهایی که سیاستهای قوی برای کنترل تلفن همراه در مدارس دارند، میزان حواسپرتی کمتر بود.
همچنین استفاده از هوش مصنوعی با نمرات پایینتر همراه بوده است؛ دانشآموزانی که از چتباتها استفاده نمیکنند، عملکرد بهتری نسبت به کسانی که از آنها استفاده میکنند، داشتند. نزدیک به نیمی از دانشآموزان در اقتصادهای توسعهیافته میگویند حداقل هفتهای یکبار از چتباتهای هوش مصنوعی برای کمک به یادگیری استفاده میکنند.
برتری آشکار کشورهای آسیایی
کشورهای آسیایی توانستهاند از فناوری به شکلی مؤثر و متعادل استفاده کنند. در ژاپن، کره و چین، کمتر از ۱۰ درصد دانشآموزان از حواسپرتی دیجیتال در کلاس گلایه دارند. تقریباً ۱۰۰ درصد کودکان در استانهای چین نمرات پایه ریاضی و خواندن را کسب کردهاند، در حالی که این رقم در آمریکا به ترتیب ۶۵ و ۷۴ درصد است.
کارشناسان نگران تأثیرات سیاسی این برتری آموزشی هستند. تریسی برنز، از مرکز ملی آموزش و اقتصاد آمریکا، میگوید: «برای پیروزی در رقابت فناوری، به افرادی با تواناییهای علمی، فنی و خواندن نیاز دارید.»
تجربه موفق چین در تلفیق سنت و هوش مصنوعی
شلایشر به نمونهای از یک کلاس درس در چین اشاره کرد که در آن دانشآموزان با قلممو و مرکب مشق خوشنویسی میکردند، اما معلمان با اسکن کردن آثار و استفاده از هوش مصنوعی، نحوه بهبود خط آنها را تحلیل میکردند. او تأکید کرد که در آسیا، معلمان نقش قویتری در طراحی سیستمهای هوش مصنوعی برای کلاس درس دارند، در حالی که در آمریکا، معلمان بیشتر مجری برنامههای از پیش تعیینشده هستند.
گفتنی است محققان نسبت به تعمیم نتایج آمریکا هشدار دادهاند، زیرا این کشور نتوانسته است معیارهای نمونهگیری کافی را در این آزمون رعایت کند.
